గర్భస్రావం (Miscarriage): లక్షణాలు, కారణాలు

గర్భధారణ జరిగిన 20వ వారంలోపు అనుకోకుండా గర్భం కోల్పోవడాన్ని వైద్య పరిభాషలో ‘గర్భస్రావం’ (Miscarriage) అంటారు. ఇది చాలా మంది భావించే దానికంటే ఎక్కువగా సంభవిస్తుంది. ఇది తల్లిదండ్రులకు మానసికంగా చాలా క్షోభకరమైన అనుభవం అయినప్పటికీ, చాలా వరకు గర్భస్రావాలు పిండం యొక్క జన్యు లేదా అభివృద్ధి సంబంధిత సమస్యల వల్ల జరుగుతాయి. తల్లి ఏమైనా తప్పు చేసినందువల్ల గర్భస్రావం జరగదు.
 
భారతదేశంలో ప్రతి 100 గర్భధారణలలో సుమారు 5 గర్భస్రావాలతో ముగుస్తాయి. ఈ కఠినమైన సమయంలో సరైన వైద్య సలహా మరియు చికిత్స చాలా ముఖ్యం. జమ్మికుంటలోని శ్రీ రామ హాస్పిటల్ లోని ప్రముఖ గైనకాలజిస్టులు డా. ఎం. శ్రీవాణి మరియు డా. వి. రాణి గార్లు ఈ విషయంలో అత్యుత్తమ మరియు సానుభూతిపూర్వక వైద్య సేవలను అందిస్తున్నారు.

గర్భస్రావం రకాలు (Types of Miscarriage):

  1. మిస్డ్ మిస్కేరేజ్ (Missed Miscarriage): ఈ రకంలో గర్భం ఆగిపోతుంది కానీ రక్తస్రావం లేదా నొప్పి వంటి లక్షణాలు కనిపించవు. అల్ట్రాసౌండ్ స్కాన్ చేసినప్పుడు పిండంకు గుండె చప్పుడు లేదని తెలుస్తుంది.
  2. కంప్లీట్ మిస్కేరేజ్ (Complete Miscarriage): గర్భాశయం నుండి గర్భ కణజాలం మొత్తం బయటకు వెళ్లిపోవడం. దీనితో పాటు రక్తస్రావం మరియు నొప్పి ఉంటాయి.
  3. రికరెంట్ మిస్కేరేజ్ (Recurrent Miscarriage): వరుసగా మూడు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ సార్లు గర్భస్రావం జరగడాన్ని ఇలా అంటారు. ఇది చాలా అరుదు (1-2% మందిలో).
  4. త్రెటెన్డ్ మిస్కేరేజ్ (Threatened Miscarriage): యోని నుండి రక్తస్రావం మరియు కడుపు నొప్పి ఉంటాయి, కానీ సర్విక్స్ మూసుకునే ఉంటుంది. సరైన జాగ్రత్తలతో గర్భం సాఫీగా సాగే అవకాశం ఉంది.
  5. ఇనవిటబుల్ మిస్కేరేజ్ (Inevitable Miscarriage): రక్తస్రావం, నొప్పితో పాటు సర్విక్స్ తెరుచుకోవడం జరుగుతుంది. ఈ దశలో గర్భస్రావాన్ని ఆపడం సాధ్యపడదు.

గర్భస్రావం యొక్క ముఖ్యమైన లక్షణాలు (Symptoms):

గర్భస్రావం యొక్క ప్రారంభ లక్షణాలను గుర్తించడం చాలా ముఖ్యం:
  • యోని నుండి రక్తస్రావం (చిన్న చుక్కల నుండి ఎక్కువ రక్తస్రావం వరకు, గడ్డలతో కూడి ఉండవచ్చు)
  • కడుపులో మూర్ఛలు లేదా తీవ్రమైన నొప్పి (నెలసరి నొప్పి కంటే ఎక్కువగా ఉంటుంది)
  • తీవ్రమైన నడుము నొప్పి
  • గర్భధారణ లక్షణాలు (ఛాతీ నొప్పి, వికారం) అకస్మాత్తుగా తగ్గిపోవడం
  • యోని నుండి ద్రవం లేదా కణజాలం బయటకు రావడం
 
ఈ లక్షణాలు కనిపిస్తే, వెంటనే శ్రీ రామ హాస్పిటల్, జమ్మికుంట ను సంప్రదించి డా. ఎం. శ్రీవాణి లేదా డా. వి. రాణి గార్లతో తనిఖీ చేయించుకోవడం ముఖ్యం.

గర్భస్రావానికి గల ప్రధాన కారణాలు (Causes):

  • జన్యు లేదా క్రోమోజోమ్ సమస్యలు: మొదటి త్రైమాసికంలో జరిగే 50% గర్భస్రావాలకు ఇదే ప్రధాన కారణం.
  • హార్మోన్ల అసమతుల్యత: ప్రొజెస్టిరాన్ లేదా థైరాయిడ్ హార్మోన్ల సమస్యలు.
  • తల్లి ఆరోగ్య సమస్యలు: అదుపు తప్పిన మధుమేహం, తీవ్రమైన కిడ్నీ వ్యాధులు, లూపస్ వంటి ఇమ్యూన్ వ్యాధులు.
  • గర్భాశయ లేదా సర్విక్స్ సమస్యలు: గర్భాశయంలో నిర్మాణ లోపాలు లేదా సర్విక్స్ ముందే తెరుచుకోవడం.
  • ఇన్ఫెక్షన్లు: TORCH ఇన్ఫెక్షన్లు (టాక్సోప్లాస్మోసిస్, రుబెల్లా, హెర్పిస్ వంటివి).
  • జీవనశైలి కారకాలు: ధూమపానం, మద్యపానం, మాదక ద్రవ్యాల వాడకం.
  • వయస్సు: తల్లి వయస్సు 35 దాటిన తర్వాత గర్భస్రావం ప్రమాదం పెరుగుతుంది.
  • ఊబకాయం: అధిక బరువు కూడా గర్భస్రావం ప్రమాదాన్ని పెంచుతుంది.

గర్భస్రావం రావడానికి కారణం కానివి (Factors That Do Not Cause Miscarriage):

చాలా మంది తప్పుగా భావించే కొన్ని విషయాలు గర్భస్రావానికి కారణం కావు:
  • సాధారణ వ్యాయామం, లైంగిక చర్య, చిన్నపాటి మానసిక ఒత్తిడి.
  • గతంలో గర్భనిరోధక మందులు వాడటం.
  • సాధారణ ప్రయాణం, విమాన ప్రయాణం, తేలికపాటి ఇంటి పనులు.
  • జలుబు లేదా ఫ్లూ వంటి చిన్నపాటి అనారోగ్యాలు.
 

గర్భస్రావం తర్వాత జాగ్రత్తలు మరియు ఇన్ఫెక్షన్ లక్షణాలు:

గర్భస్రావం తర్వాత శారీరకంగా కోలుకోవడానికి కొన్ని రోజులు పడుతుంది. ఈ సమయంలో తేలికపాటి రక్తస్రావం మరియు నొప్పి సాధారణం. అయితే, గర్భాశయంలో కణజాలం మిగిలిపోవడం వల్ల ఇన్ఫెక్షన్ (Septic Miscarriage) వచ్చే ప్రమాదం ఉంది.
  • 100.4°F కంటే ఎక్కువ జ్వరం
  • తీవ్రమైన చలి లేదా వణుకు
  • కడుపులో తీవ్రమైన నొప్పి
  • దుర్వాసన వచ్చే యోని డిశ్చార్జ్
 
ఈ లక్షణాలు కనిపిస్తే వెంటనే వైద్యుడిని సంప్రదించాలి. ఇన్ఫెక్షన్ రాకుండా ఉండటానికి గర్భస్రావం తర్వాత కనీసం రెండు వారాల పాటు టాంపాన్లు వాడకూడదు మరియు లైంగిక చర్యకు దూరంగా ఉండాలి.

గర్భస్రావాన్ని నివారించడం ఎలా? (Prevention):

చాలా వరకు గర్భస్రావాలను నివారించడం సాధ్యం కాకపోయినా, కొన్ని జాగ్రత్తల ద్వారా ప్రమాదాన్ని తగ్గించుకోవచ్చు:
  • క్రమం తప్పకుండా ప్రీనాటల్ చెకప్స్ (Prenatal checkups) చేయించుకోవడం.
  • ఆరోగ్యకరమైన బరువును నిర్వహించడం.
  • మద్యపానం, ధూమపానం మరియు మాదక ద్రవ్యాలకు దూరంగా ఉండటం.
  • డాక్టర్ సలహా మేరకు ప్రినాటల్ విటమిన్లు (Folic acid) తీసుకోవడం.
  • పౌష్టికాహారం తీసుకోవడం మరియు తేలికపాటి వ్యాయామం చేయడం.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQs)

అవును, ఖచ్చితంగా. చాలా మంది మహిళలు గర్భస్రావం తర్వాత కూడా ఆరోగ్యకరమైన గర్భధారణతో పిల్లలను కంటున్నారు. వాస్తవానికి, గర్భస్రావం జరిగిన కొన్ని వారాలకే మీరు మళ్ళీ గర్భం ధరించే అవకాశం ఉంటుంది.
 

వైద్యులు సాధారణంగా కనీసం ఒకటి లేదా రెండు నెలసరి చక్రాలు (menstrual cycles) పూర్తయ్యే వరకు వేచి ఉండమని సలహా ఇస్తారు. దీనివల్ల తదుపరి గర్భధారణ సమయాన్ని (due date) లెక్కించడం సులభమవుతుంది. అయితే, మీరు శారీరకంగా మరియు మానసికంగా పూర్తిగా కోలుకున్నారని అనిపించినప్పుడే మళ్ళీ ప్రయత్నించడం మంచిది. ఈ విషయంలో శ్రీ రామ హాస్పిటల్ లో డా. ఎం. శ్రీవాణి లేదా డా. వి. రాణి గారిని సంప్రదించి వ్యక్తిగత సలహా తీసుకోవడం ఉత్తమం.

రోజువారీ మానసిక ఒత్తిడి లేదా చిన్నచిన్న గొడవల వల్ల గర్భస్రావం జరగదు. అయితే, తీవ్రమైన మరియు దీర్ఘకాలిక ఒత్తిడి ఆరోగ్యంపై ప్రభావం చూపవచ్చు కాబట్టి, గర్భధారణ సమయంలో మానసిక ప్రశాంతత చాలా ముఖ్యం.
 
గర్భధారణ సమయంలో ఈ క్రింది లక్షణాలు కనిపిస్తే, ఒక్క నిమిషం ఆలస్యం చేయకుండా వెంటనే జమ్మికుంటలోని శ్రీ రామ హాస్పిటల్ ను సంప్రదించండి:
  • యోని నుండి ఎక్కువ రక్తస్రావం (గడ్డలతో సహా)
  • తీవ్రమైన కడుపు నొప్పి లేదా మూర్ఛలు
  • జ్వరం మరియు చలి
  • యోని నుండి ద్రవం లేదా కణజాలం బయటకు రావడం.

వరుసగా మూడు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ సార్లు గర్భస్రావం జరగడాన్ని 'రికరెంట్ మిస్కేరేజ్' అంటారు. ఇలా జరిగితే, దానికి గల అంతర్లీన కారణాలను (హార్మోన్ల సమస్యలు, జన్యు లోపాలు వంటివి) కనుగొనడానికి పూర్తి స్థాయి వైద్య పరీక్షలు అవసరం.

గర్భస్రావం తర్వాత జీవితం (Life After a Miscarriage):

గర్భస్రావం అనేది శారీరకంగా మరియు మానసికంగా చాలా కష్టమైన సమయం. అయితే, చాలా మంది మహిళలు గర్భస్రావం తర్వాత కూడా ఆరోగ్యకరమైన గర్భధారణతో పిల్లలను కంటున్నారు. మీరు మళ్ళీ గర్భం ధరించడానికి శారీరకంగా మరియు మానసికంగా సిద్ధంగా ఉన్నారనిపించినప్పుడే ప్రయత్నించడం మంచిది. ఒకటి కంటే ఎక్కువ సార్లు గర్భస్రావం జరిగితే, అంతర్లీన కారణాలను కనుగొనడానికి వైద్యులు కొన్ని పరీక్షలు సూచిస్తారు.
 

ముగింపు:

గర్భస్రావం అనేది ఎవరికైనా జరగవచ్చు, ఇది ఎవరి తప్పు వల్ల జరిగినది కాదు. ఈ కఠినమైన సమయంలో సరైన వైద్య మార్గదర్శకత్వం మరియు మానసిక మద్దతు చాలా అవసరం. మీకు లేదా మీ తెలిసిన వారికి ఇలాంటి సమస్యలు ఎదురైతే, జమ్మికుంటలోని శ్రీ రామ హాస్పిటల్ ను సందర్శించండి. అనుభవజ్ఞులైన డా. ఎం. శ్రీవాణి మరియు డా. వి. రాణి గార్లు మీ సమస్యను అర్థం చేసుకుని, అత్యుత్తమ చికిత్సను అందిస్తారు.
 
గమనిక: ఈ బ్లాగ్ కేవలం అవగాహన కోసం మాత్రమే. ఏదైనా ఆరోగ్య సమస్య ఉంటే తప్పకుండా నైపుణ్యం గల వైద్యుడిని సంప్రదించండి.
 

Dr. M. Srivani

Gynaecologist, MBBS, D.G.O (OsM)

Dr. V. Rani

Gynaecologist, MBBS, D.G.O (OsM)