మహిళల ఆరోగ్యంలో మూత్రపిండాలు, మూత్రాశయ ఆరోగ్య సంరక్షణ చాలా ముఖ్యమైన భాగం. అయితే, చాలా మంది మహిళలు మూత్ర విసర్జన సమయంలో వచ్చే చిన్న చిన్న ఇబ్బందులను నిర్లక్ష్యం చేస్తుంటారు. యూరినరీ ట్రాక్ట్ ఇన్ఫెక్షన్ (UTI) లేదా మూత్రనాళ ఇన్ఫెక్షన్ లక్షణాలు ప్రారంభంలో చాలా స్వల్పంగా ఉండటం వల్ల చాలా మంది వీటిని గుర్తించలేరు. కానీ, సకాలంలో చికిత్స తీసుకోకపోతే ఈ ఇన్ఫెక్షన్ తీవ్రమై ఇతర ఆరోగ్య సమస్యలకు దారితీస్తుంది.
ఈ ఇన్ఫెక్షన్ యొక్క ముందస్తు లక్షణాలు, కారణాలు మరియు దాని నుండి ఉపశమనం పొందే మార్గాల గురించి ఇప్పుడు తెలుసుకుందాం.
మహిళల శరీర నిర్మాణం ప్రకారం వారి మూత్రనాళం (Urethra) పురుషుల కంటే చిన్నదిగా ఉంటుంది. దీనివల్ల మలద్వారం మరియు యోని ప్రాంతంలో ఉండే బ్యాక్టీరియా చాలా సులభంగా, తక్కువ దూరంలోనే మూత్రాశయంలోకి ప్రవేశిస్తుంది.
దీనికి తోడు ప్రెగ్నెన్సీ (గర్భధారణ) సమయంలో జరిగే హార్మోన్ల మార్పులు, అలాగే మోనోపాజ్ (ఋతువిరతి) దశ దాటిన మహిళల్లో ఈస్ట్రోజెన్ హార్మోన్ స్థాయిలు తగ్గిపోవడం వల్ల మూత్రనాళంలో రక్షణ పొర బలహీనపడి ఇన్ఫెక్షన్లు వచ్చే అవకాశం ఎక్కువగా ఉంటుంది.
ఇన్ఫెక్షన్ తీవ్రతను బట్టి మహిళల్లో ఈ క్రింది లక్షణాలు కనిపిస్తాయి:
మూత్రం పోసేటప్పుడు మంట లేదా నొప్పి: ఇది UTI యొక్క అత్యంత ప్రధానమైన లక్షణం. ఇన్ఫెక్షన్ వల్ల మూత్రనాళం లోపలి పొర వాచిపోవడం వల్ల మూత్రం విసర్జించేటప్పుడు తీవ్రమైన మంట లేదా గుచ్చుకున్నట్లు అనిపిస్తుంది.
పదే పదే మూత్రానికి వెళ్లాలనిపించడం: మూత్రాశయం ఇన్ఫెక్షన్కు గురైనప్పుడు, అందులో ఎక్కువ మూత్రం లేకపోయినా పదే పదే అర్జంట్గా వెళ్లాలనే ఫీలింగ్ కలుగుతుంది.
మసకగా లేదా దుర్వాసనతో కూడిన మూత్రం: బ్యాక్టీరియా ప్రభావం వల్ల మూత్రం రంగు మారి మసకగా (Cloudy) కనిపిస్తుంది మరియు తీవ్రమైన దుర్వాసన వస్తుంది. ఇన్ఫెక్షన్ ఎక్కువగా ఉంటే మూత్రంలో రక్తం కూడా పడవచ్చు.
పొత్తికడుపులో నొక్కుతున్నట్లు ఉండటం: పెల్విక్ భాగంలో లేదా పొత్తికడుపు కింది భాగంలో బరువుగా, నొప్పగా అనిపిస్తుంది.
జ్వరం మరియు నడుము నొప్పి: జ్వరంతో పాటు నడుము నొప్పి లేదా పక్కటెముకల కింది భాగంలో నొప్పి వస్తే, ఇన్ఫెక్షన్ కిడ్నీల వరకు పాకిందని అర్థం (దీనిని పైలోనెఫ్రిటిస్ అంటారు). దీనికి వెంటనే అత్యవసర వైద్యం అవసరం.
మూత్రనాళంలోకి బ్యాక్టీరియా చేరడం వల్లే ఈ ఇన్ఫెక్షన్ వస్తుంది. సాధారణంగా ప్రేగులలో ఉండే ఈ-కోలై (E. coli) అనే బ్యాక్టీరియా వల్ల 80% పైగా ఇన్ఫెక్షన్లు వస్తాయి. ఇవి కాకుండా స్టాఫిలోకాకస్, క్లెబ్సియెల్లా వంటి బ్యాక్టీరియాలు, అరుదుగా ఫంగస్ వల్ల కూడా ఇది రావచ్చు.
రిస్క్ పెంచే కొన్ని అంశాలు:
లైంగిక కార్యకలాపాలు (ముఖ్యంగా కొత్త భాగస్వామితో).
కాంట్రాసెప్టివ్ డయాఫ్రమ్స్ మరియు స్పెర్మిసైడ్స్ (గర్భనిరోధక సాధనాలు) ఉపయోగించడం.
గర్భధారణ సమయంలో రోగనిరోధక శక్తి మరియు శరీరంలో వచ్చే మార్పులు.
మోనోపాజ్ వల్ల ఈస్ట్రోజెన్ హార్మోన్ తగ్గిపోవడం.
కిడ్నీలో రాళ్లు లేదా మూత్ర విసర్జనకు అడ్డుపడే ఇతర సమస్యలు.
చిన్న చిన్న రోజువారీ అలవాట్లతో ఈ ఇన్ఫెక్షన్ రాకుండా చూసుకోవచ్చు:
ధారాళంగా నీరు తాగడం: రోజంతా తగినంత నీరు తాగుతూ ఉంటే మూత్రం సాఫీగా సాగి ఇన్ఫెక్షన్లు రావు.
శృంగారం తర్వాత: సెక్స్ ముగిసిన వెంటనే మూత్ర విసర్జన చేయడం వల్ల బ్యాక్టీరియా లోపలికి వెళ్లకుండా కొట్టుకుపోతుంది.
శుభ్రం చేసుకునే పద్ధతి: టాయిలెట్ వాడిన తర్వాత వెనుక నుండి ముందుకు కాకుండా, ఎల్లప్పుడూ ముందు నుండి వెనుకకు (Front to Back) తుడుచుకోవాలి/కడుక్కోవాలి.
కెమికల్ ప్రొడక్ట్స్ వద్దు: జననేంద్రియ భాగాల వద్ద ఘాటైన సబ్బులు, డోష్లు (Douches) వాడకూడదు. ఇవి అక్కడ ఉండే మంచి బ్యాక్టీరియాను నశింపజేస్తాయి.
దుస్తుల ఎంపిక: గాలి ఆడే కాటన్ లోదుస్తులను ధరించాలి. బాగా బిగుతుగా ఉండే జీన్స్ లేదా దుస్తులను అవాయిడ్ చేయాలి.
UTI లక్షణాలు కనిపించిన వెంటనే నిర్లక్ష్యం చేయకుండా గైనకాలజిస్ట్ను లేదా యూరో-గైనకాలజిస్ట్ను కలవడం మంచిది. ముఖ్యంగా పదే పదే ఇన్ఫెక్షన్లు అవుతున్నా, నడుము నొప్పి మరియు జ్వరం వచ్చినా అస్సలు ఆలస్యం చేయకూడదు.
బర్త్రైట్ బై రెయిన్బో హాస్పిటల్స్ (BirthRight by Rainbow Hospitals) లోని ప్రత్యేక యూరో-గైనకాలజీ బృందం మహిళల్లో వచ్చే ఇలాంటి సంక్లిష్టమైన, పదే పదే వేధించే యూరినరీ ఇన్ఫెక్షన్లకు అత్యాధునిక పరీక్షలు చేసి శాశ్వత పరిష్కారాన్ని అందిస్తారు.
స్త్రీల సంరక్షణ & కాన్పులు: నార్మల్ మరియు సిజేరియన్ ప్రసవాలు, గర్భిణీలకు ప్రత్యేక చికిత్స, పీరియడ్స్/హార్మోన్ల సమస్యల నివారణ.
అత్యాధునిక సౌకర్యాలు: సేఫ్ ఆపరేషన్ థియేటర్స్ మరియు లేటెస్ట్ లాపరోస్కోపీ పరికరాలు.
24/7 అత్యవసర సేవలు: ఎమర్జెన్సీ కేసుల కోసం నిరంతరం అందుబాటులో ఉండే వైద్య బృందం.
ప్రారంభ దశలో ఉన్నప్పుడు ఎక్కువ నీరు తాగడం వల్ల బ్యాక్టీరియా బయటకు ఫ్లష్ అవ్వడానికి సహాయపడుతుంది మరియు మంట తగ్గుతుంది. కానీ, ఇన్ఫెక్షన్ పూర్తిగా నయం కావడానికి మరియు అది కిడ్నీల వరకు పాకకుండా ఉండటానికి డాక్టర్ సలహా మేరకు యాంటీబయాటిక్స్ వాడటం ఖచ్చితంగా అవసరం.
అవును, పీరియడ్స్ సమయంలో వాడే శానిటరీ ప్యాడ్లను ఎక్కువ సమయం మార్చకుండా ఉంచడం వల్ల అక్కడ తేమ పెరిగి బ్యాక్టీరియా వేగంగా వ్యాప్తి చెందుతుంది. అందుకే పీరియడ్స్ సమయంలో ప్రతి 4-6 గంటలకు ఒకసారి ప్యాడ్స్ మార్చడం మరియు పరిశుభ్రత పాటించడం చాలా ముఖ్యం.
గర్భధారణ సమయంలో UTI వచ్చే అవకాశాలు ఎక్కువ. దీనిని సకాలంలో గుర్తించి చికిత్స తీసుకోకపోతే, అది కిడ్నీ ఇన్ఫెక్షన్కు దారితీయడమే కాకుండా, నెలలు నిండకుండానే కాన్పు అవ్వడం (Premature labor) వంటి సమస్యలకు కారణం కావచ్చు. అందుకే గర్భవతులు మూత్రంలో మంట అనిపిస్తే వెంటనే డాక్టర్ను కలవాలి.
రోజూ 2-3 లీటర్ల నీరు తాగడం, శృంగారం తర్వాత వెంటనే మూత్ర విసర్జన చేయడం, పబ్లిక్ వాష్రూమ్స్ వాడేటప్పుడు పరిశుభ్రత పట్ల శ్రద్ధ పెట్టడం మరియు జననేంద్రియ భాగాలను ఎల్లప్పుడూ పొడిగా ఉంచుకోవడం ద్వారా పదే పదే వచ్చే UTI సమస్యను అరికట్టవచ్చు.
UTI అనేది లైంగికంగా సంక్రమించే వ్యాధి (STD) కాదు. అయితే, శృంగార సమయంలో జరిగే ఘర్షణ వల్ల లేదా బ్యాక్టీరియా కదలికల వల్ల ఇన్ఫెక్షన్ వచ్చే రిస్క్ పెరుగుతుంది. కాబట్టి ఇన్ఫెక్షన్ ఉన్న సమయంలో శృంగారానికి దూరంగా ఉండటం మరియు చికిత్స పూర్తి చేయడం మంచిది.
మహిళల్లో యూరినరీ ఇన్ఫెక్షన్ అనేది సరైన జాగ్రత్తలు మరియు సకాలంలో యాంటీబయాటిక్స్ వాడటం ద్వారా సులభంగా నయమయ్యే సమస్యే. ఎక్కువ నీరు తాగడం, పరిశుభ్రత పాటించడం ద్వారా దీనిని రాకుండా చూసుకోవచ్చు. లక్షణాలు తీవ్రంగా ఉంటే మాత్రం సొంత వైద్యం చేసుకోకుండా నిపుణులను సంప్రదించడం ఉత్తమం.
మెడికల్ డిస్క్లైమర్ (Medical Disclaimer): ఈ ఆర్టికల్లో అందించిన సమాచారం కేవలం అవగాహన కోసం మాత్రమే. దీనిని వైద్య సలహాగా భావించకూడదు. మూత్రనాళ ఇన్ఫెక్షన్ల నిర్ధారణ మరియు చికిత్స కొరకు ఎల్లప్పుడూ అర్హత కలిగిన డాక్టర్ను సంప్రదించండి.
Gynaecologist, MBBS, D.G.O (OsM)
Gynaecologist, MBBS, D.G.O (OsM)
యూరినరీ ఇన్ఫెక్షన్ (UTI) సమస్యలకు మెరుగైన చికిత్స మరియు సంరక్షణ కోసం ఇప్పుడే మా నిపుణులైన గైనకాలజిస్ట్ గారి అపాయింట్మెంట్ బుక్ చేసుకోండి.